Άρθρο του Γενικού Γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας στο υπουργείο Εξωτερικών και Προέδρου της Enterprise Greece, κ. Δημήτρη Σκάλκου, στην εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής»

Άρθρο του Γενικού Γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας στο υπουργείο Εξωτερικών και Προέδρου της Enterprise Greece, κ. Δημήτρη Σκάλκου, στην εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής»

Κυρ 28/6/2026

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ_ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ 1

Οικονομική εξωστρέφεια σε περιβάλλον αβεβαιότητας

Tο παγκόσμιο οικονομικό και εμπορικό σύστημα βρίσκεται σε μετάβαση. Γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, ο έλεγχος των κρίσιμων υποδομών και πρώτων υλών, αποτελούν παράγοντες που λειτουργούν αποσταθεροποιητικά ανατρέποντας ισορροπίες δεκαετιών και σηματοδοτούν το τέλος της «χρυσής περιόδου» της παγκοσμιοποίησης ανάμεσα στο 1990 καιτο 2010 που οδήγησε σε αύξηση της οικονομικής ευημερίας αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων κρατών. Τα όρια ανάμεσα στην οικονομική πολιτική καιτην εθνική ασφάλεια γίνονται ολοένα περισσότερο δυσδιάκριτα. Περνάμε ταχύτατα στην εποχή της γεω-οικονομίας όπου η οικονομική ισχύς καθορίζεται από τις πολιτικές προτεραιότητες και τους εκάστοτε συσχετισμούς. Οι οικονομικές αποφάσεις κυβερνήσεων και επιχειρήσεων λαμβάνονται όχι μόνο στη βάση του κόστους αλλά συνυπολογίζονταιτο πολιτικό και οικονομικό ρίσκο. Και οι οικονομικές αλληλεξαρτήσεις εργαλειοποιούνται και οι αγορές μετατρέπονται σε εμπόλεμες ζώνες.

Στο αναδυόμενο περιβάλλον η αβεβαιότητα καθίσταται η νέα συνθήκη. Σήμερα υπολογίζεται ότι η γεωπολιτική και οικονομική αβεβαιότητα είναι στην υψηλότερη τιμή της την τελευταία τριακονταετία και κατά 50% υψηλότερη από τους ιστορικούς μέσους όρους. Η οικονομική αβεβαιότητα λειτουργεί περισσότερο διαλυτικά και αποσταθεροποιητικά όταν αλληλοεπιδρά με τη γεωπολιτική. Υπολογίζεται ενδεικτικά ότι τα επεισόδια γεωπολιτικών εντάσεων περιορίζουν το διεθνές εμπόριο κατά 20% -30%, κάτι που αντιστοιχεί σε αύξηση δασμών κατά 11%(G. Gopinath, P. – O. Gourinchas, A. Presbitero and P. Topalova, «A New Cold War? How trade and investment linkages are changing» , IMF Working Papers, April 2024) .

Οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας διαταράσσονται και οι εμπορικές οδοί επαναχαράσσονται. Αναμενόμενα κυβερνήσεις και επιχειρήσεις προσαρμόζουν αναλόγως τη στρατηγική τους. Επιχειρούν να διαφοροποιήσουν τους εμπορικούς εταίρους και προμηθευτές τους, να επενδύσουν στα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματά τους, να θωρακίσουν την ανθεκτικότητά τους απέναντι στους συνεχείς κραδασμούς του εξωτερι κού περιβάλλοντος. Εμπειρικές μελέτες δείχνουν ότι η συμμετοχή σε παγκόσμιες αλυσίδες αξίας μειώνει κατά 90% την αστάθεια της ζήτησης λόγω της διαφοροποίησης των αγορών (Mancini M., Taglioni D. and Borin A., «Integration in global value chains might not increase exposure to risk after all», www.cepr.org, 2022).

Η ελληνική οικονομία καλείται να προσαρμοστεί σε αυτό το νέο περιβάλλον. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία γίνεται διαρκώς περισσότερο εξωστρεφής, όπως καταδεικνύουν οι βασικοί δείκτες των εξαγωγών και της προσέλκυσης των άμεσων ξένων επενδύσεων. Το 2025 οι εξαγωγές έφτασαν τα 48,6 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 2% συγκριτικά με το 2024, αν εξαιρεθούν τα πετρελαιοειδή προϊόντα. Η αυξητική τάση συνεχίστηκε στο 1ο τρίμηνο του 2026, γεγονός που δείχνει την ανθεκτικότητα των εξαγωγών μας σε περιβάλλον διεθνούς γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας. Είναι δε σημαντικό ότι αυξάνονται τα μερίδια των εξαγωγικών αγαθών που ενσωματώνουν τεχνολογία και καινοτομία, έχοντας αυξημένη προστιθέμενη αξία, κάτι που υποδηλώνει τη σταδιακή αλλαγή του παραγωγικού μας μοντέλου.

Η αξία των άμεσων ξένων επενδύσεων ξεπέρασε το 2025 τα 11 δισ. ευρώ, η οποία ισοδυναμεί με την υψηλότερη επίδοση των τελευταίων είκοσι ετών. Πέρα από τους τομείς των τουριστικών υποδομών και του real estate που κυριαρχούσαν τα τελευταία χρόνια, σήμερα ενισχύονται οι τομείς της πράσινης ενέργειας, της εφοδιαστικής αλυσίδας, των υπηρεσιών υγείας και της τεχνολογικής καινοτομίας. Συνολικά την περίοδο 2019-2025 η οικονομία μας προσέλκυσε άμεσες ξένες επενδύσεις επενδύσεις ύψους περίπου 43 δισ. ευρώ. Οι επιδόσεις αυτές αναμφίβολα αντανακλούν τη δυναμική τροχιά ανάπτυξης που ακολουθεί η ελληνική οικονομία καθώς αποδίδουν οι μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον ενώ παράλληλα καλύπτεται το επενδυτικό κενό που δημιουργήθηκε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Ωστόσο στο έργο τους οι εγχώριες επιχειρήσεις (πρέπει να) έχουν τη συνδρομή μας, όπως ακριβώς πράττουν και τα άλλα κράτη. Για την υποστήριξη της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας
και με άξονα το υπουργείο Εξωτερικών, αναπτύσσεται ένα δυναμικό οικοσύστημα φορέων και υπηρεσιών, με κυριότερους τα πενήντα εννέα Γραφεία Οικονομικών και ΕμπορικώνΥποθέσεων (ΟΕΥ) ανά τον κόσμο, την Enterprise Greece, την Export Credit Greece (ECG) και το πλήθος των επιμελητηρίων και λοιπών φορέων που δραστηριοποιούνται στις διεθνείς αγορές.

Σε αυτή την κατεύθυνση η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη υλοποιεί τη νέα Εθνική Στρατηγική Εξωστρέφειας, η οποία εγκρίθηκε από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής (ΚΥΣΟΙΠ)τον Σεπτέμβριο του 2025. Βασικός άξονας της Εθνικής Στρατηγικής Εξωστρέφειας το Στρατηγικό Σχέδιο Εξωστρέφειας 2026-2030, το οποίο εγκρίθηκε από τη νεοσυσταθείσα Κυβερνητική Επιτροπή Εξωστρέφειας. Το Σχέδιο, αποτέλεσμα ευρείας διαβούλευσης με τους πολυάριθμους εμπλεκόμενους φορείς, θέτει , για πρώτη φορά σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα,συνδυαστικά γεωγραφικές και κλαδικές προτεραιότητες για την ενίσχυση της οικονομικής και εμπορικής παρουσίας μας σε υφιστάμενες αγορές και την πρόσβασή μας σε νέες αγορές. Παράλληλα το Στρατηγικό Σχέδιο Εξωστρέφειας προτείνει σειρά θεσμικών και επιχειρησιακών παρεμβάσεων για την ενδυνάμωση και τον αποτελεσματικό συντονισμό του οικοσυστήματος εξωστρέφειας.

Ανάμεσα στις προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται ο μετασχηματισμός της Enterprise Greece σε πάροχο ολοκληρωμένων υπηρεσιών προς τους εξαγωγείς, η ενίσχυση της ECG γιατη χρηματοδότηση των εξαγωγικών επιχειρήσεων, οι καμπάνιες σε στοχευμένες αγορές, η ψηφιοποίηση του συνόλου των παρεχόμενων υπηρεσιών. Οι πολιτικές, τα εργαλεία και οι δράσεις του Σχεδίου θέτουν ποσοτικούς και μετρήσιμους στόχους (KPIs) που αθροιστικά θα συμβάλουν στην επίτευξη του διακηρυγμένου στόχου της αύξησης των εξαγωγών και της προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων κατά 40% μέχρι το 2030. Το Σχέδιο θα παρακολουθείται και θα αξιολογείται σε ετήσια βάση και θα αναθεωρείται στο τρίτο έτος της εφαρμογής του. Σύμφωνα με το Ετήσιο Πρόγραμμα Εξωστρέφειας το 2026 προγραμματίζονται επτακόσιες σαράντα εννέα δράσεις σε εβδομήντα αγορές-στόχους. Απέναντι στις προκλήσεις και την αυξημένη αβεβαιότητα του νέου διεθνούς γεωοικονομικού περιβάλλοντος, κινητοποιούμε νέα, κατάλληλα εργαλεία που θα συνδράμουν τις δυναμικές εξωστρεφείς επιχειρήσεις μας ώστε να συμβάλουν περαιτέρω στην ανάπτυξη της οικονομίας και την ευημερία των ελλήνων πολιτών.

Ο κ . Δημήτρης Σκάλκος είναι γενικός γραμματέαςΔιεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας στο υπουργείο Εξωτερικών, πρόεδρος ΔΣ Εnterprise Greece.